Als journaliste, fotografe en tv-maker was ze de laatste jaren deelgenoot van kleine en grote levensverhalen. Na ‘Birth Day’ en ‘Wedding Day’ ontdekte Lieve Blancquaert met de reeks ‘Last Days’ op verschillende plekken in de wereld hoe de dood bol staat van het leven. Momenteel werkt ze aan een overzichtstentoonstelling die de drie delen samenbrengt. “Het is de kick in mijn leven om dingen vanuit een ander perspectief te bekijken.”

Lieve Blancquaert heeft de lens van een vrouw, een moeder, maar in haar werk vooral die van een journaliste. Ze legt de wereld vast met een open blik, kordaat en puur. Ze wil begrijpen, vertelt ze me op haar werkplaats in Gent. Ook het onbegrijpelijke.

In je reeks Last Days was het verfrissend om te zien hoe andere culturen met de dood omgaan. Welk ritueel zou je in België willen introduceren?

In Mexico geloven ze dat de zielen uit de grond komen op 1 en 2 november. Het zijn heel intense dagen waarbij families massaal naar het kerkhof komen om te slapen, te eten, te drinken, te dansen en te huilen samen met de doden. Ik ontmoette er een bende zatte jongens die verkleed om zes uur ’s ochtends op het kerkhof aankwamen. Het leek wel Aalst carnaval. Al vijftien jaar lang gingen ze naar het graf van een overleden vriend. Om te lachen en te huilen, om hem te vertellen hoe het met hen ging. De mama van die jongen maakte elk jaar voor die zatte vrienden ontbijt op het graf van haar zoon. Zij was zo blij dat die jongens er waren en hem ook misten. Ik vond dat heel schoon want dat is iets wat wij niet kunnen. Wanneer er in België iemand een kind verliest, blokkeren wij. Ik heb mensen ontmoet die vertellen dat ze na de dood van hun kind ook hun vrienden verloren, die niet wisten om te gaan met het verdriet. Daarin hebben wij een enorme handicap. We moeten durven over onze doden praten.

In Birth Day stelde je je de vraag waarom we kinderen ter wereld brengen en in wat voor wereld die opgroeien. Mijn generatie denkt na over of het nog de moeite is om in deze klimaatcrisis aan kinderen te beginnen. Ben jij op dat vlak een optimist?

Eerlijk? Mijn man is daar heel positief over, ik minder. Ik denk wel soms: waarom heb ik kinderen op de wereld gezet? Zonder hen had ik een andere gemoedsrust gehad nu. Maar tegelijkertijd heeft Nic (Balthazar, red.) ook gelijk door te zeggen: het is net omdat we kinderen hebben, dat we vechten. Want stel je voor dat die jonge generatie geen kinderen neemt? Er is ergens nood aan een voortzetting. Ik begrijp dat jongeren zich de vraag stellen. Maar een kinderwens is op een bepaald moment ook sterker dan jezelf. Plots word je een diertje en overstijgt dat je verstand.

In je werk sijpelt vaak een voorvechten voor vrouwenrechten door.

Vrouwenrechten zijn een groot deel van mijn job. Omdat het mij een raadsel blijft waarom die gelijkheid er nog niet is. Dus probeer ik dat te begrijpen. Altijd weer opnieuw. Het is frustrerend want je botst op keiharde tradities die ik gedurende mijn leven niet meteen zie veranderen. Hier in België zitten we goed. Er is nog een ongelijkheid maar ik heb het gevoel dat mijn dochter evenveel rechten heeft als mijn zoon. Wereldwijd is dat een ander verhaal. En vandaag is het net belangrijk om wereldwijd te denken. Want heel de wereld is in beweging, we zijn allemaal verbonden met elkaar. Ik wil begrijpen waar gebruiken vandaan komen. Hoe komt het dat zoveel vrouwen in India zo slecht behandeld worden? Hoe komt het dat sommige vrouwen in Afrika besneden worden? Begrijpen is iets anders dan goedkeuren maar je moet snappen waarom men iets doet om het te kunnen veranderen. Met alleen veroordelen kom je niet vooruit.

Met ‘Misschien Marieke’ schreef je een eerste theatertekst.

Ik deed dat heel graag maar ik vond het ook moeilijk. Mensen vonden dat ik er een talent voor heb, we kregen goede recensies … Maar ik weet het niet. Het fijnste vond ik de relatie met de actrice, Greet Jacobs, die meewerkte aan het stuk. Fotografie en schrijven kunnen eenzaam zijn. Ik zal me er pas opnieuw aan wagen als ik de noodzaak voel.

Het stuk gaat over een vrouw die haar kind afstaat. Daarvoor ging je in gesprek met Oostendse moeders die in kwetsbare omstandigheden leven. Slaat dat een brug naar het elitaire theater?

Het theater is inderdaad zeer elitair! Je ziet er alleen maar witte, rijke, intellectuele mensen. Het is afschuwelijk, de barrière is groot. Ik denk daarom dat Misschien Marieke ook als film verteld kan worden. Dan kan je veel breder mikken. Dus als iemand zich geroepen voelt, graag! Ik vind het een belangrijk thema. Het deed me zelf inzien dat je een kind ook kan afstaan uit een ongelooflijke liefde. Zo’n momenten vind ik interessant. Het zijn de kicks in mijn leven: dat dat blok van onbegrip plots van mij afvalt en ik het vanuit een ander perspectief kan bekijken en begrijpen. Heerlijk vind ik dat.

Je was al vaker deelgenoot van verschillende levensverhalen. Verzwaren of verlichten die jou?

Hmm … (denkt na). Gisteren maakte ik nog het mopje: stel je voor dat ik alleen maar in voetbal geïnteresseerd zou zijn! Zou het leven dan niet eenvoudiger zijn? Je bent dan wel treurig als je ploeg verliest maar elk jaar komen er opnieuw kansen. Het zou een totaal ander leven zijn. Ik merk dat ik door mijn werk wel nood heb aan vrolijkheid. Dus ik omring mij vandaag met mensen die mij optillen en niet met mensen die me naar beneden halen. Ik zit in een leeftijdscategorie waarin mensen soms heel zwaar in het leven staan. Daar heb ik geen zin in, dat kan ik er niet bijnemen. Naast luisteren naar moeilijke verhalen, wil ik ook de slappe lach kunnen blijven hebben.

The Circle Of Life wordt een 3D-beleving voor bezoekers. Wat mogen we van die tentoonstelling verwachten?

“The Circle of Life is een tentoonstelling in zes zalen die binnenkort te bezichtigen is in de Sint-Pietersabdij in Gent. Het was voor mij belangrijk om Birth Day, Wedding Day and Last Days samen te brengen. En daarnaast ook mijn werk van de laatste tien jaar dat daaraan verbonden is. Het is een multimediale tentoonstelling met een 360°-cirkel van bewegende beelden. Beelden van mensen over heel de wereld die geboren worden, spelen, verdriet hebben, dansen en sterven. Ik wil dat je erin kan stappen en het gevoel hebt dat je door de wereld en het leven bent gereisd.”

The Circle of Life in de Sint Pietersabdij van Gent, vanaf 20 september – www.historischehuizen.stad.gent

Tekst: Maren Moreau