Laag water in Oostduinkerke. Drie Brabantse trekpaarden waden door de branding. Het visnet sleept over de bodem. Even valt het leven stil op het strand. De paardenvissers van Oostduinkerke zijn een unicum in de wereld. Nele Bekaert (36) is voorlopig de enige vrouw tussen zestien zeebonken die dit ‘ambacht’, zoals het ze zelf noemt, beoefent.

Een nieuwe generatie paardenvissers rondt de opleiding af. Er zit opnieuw een vrouw tussen. “Ik ben ergens wel trots dat ik het pad geëffend heb”, zegt Nele. Na een sleep van een half uur, parallel aan de kustlijn, komt ze terug aan land. Om de vangst te controleren. Pietermannen en krabben vliegen eruit. Tot haar verrassing heeft ze ook enkele goed in het vlees zittende tongen opgeschept. “Die zijn voor eigen gebruik.” De vangst is middelmatig. “Op dit moment van de dag zouden we zeker zeven kilo geirnoars moeten bovenhalen.”

Verslaafd aan het zeegevoel

Nele is gehuwd met paardenvisser Chris Vermote die wat verderop nog in zee zit. Hun vangst wordt de dag zelf nog verwerkt tot heerlijke garnaalkroketten in hun frituur Bonbini in Koksijde-Dorp. Het koppel heeft drie kinderen. Nele is ook nog werkzaam als verpleegkundige in een woonzorgcentrum. “Als we te water gaan, zijn we daar alles samen al snel acht uur mee bezig. Het is puzzelen om dat allemaal geregeld te krijgen. Gelukkig kennen we de getijden lang vooraf.” Acht uur voor wat garnaalkroketten?! “Je mag dit niet als ‘werk’ zien”, lacht Nele. “Wat wij doen, is echt een ambacht. Het is heus niet zomaar op je paard klimmen en wat door de zee stappen. Je moet stielkennis hebben. De zee werkt verslavend, hoor. Zoiets kan je niet in ‘geld’ of ‘winst’ uitdrukken.”

Alleen op de wereld

Nele gaat het liefst ’s morgens vroeg het water in, iets wat later op de dag ook beaamd wordt door de andere paardenvissers. “Er is dan niemand op het strand. Je kan dan echt volledig je ding doen. De zon zien opkomen aan de horizon blijft een fantastische ervaring. Als je dan over zee tuurt, lijkt het of de hele wereld van jou is. Op zo’n momenten ervaar ik een hemels gevoel van ontspanning.”

Eind 2013 werd de paardenvisserij van Oostduinkerke erkend als werelderfgoed door Unesco. “Het is vooral een erkenning van onze ambacht. Vroeger werd op verschillende plekken in Europa aan paardenvisserij gedaan, nu gebeurt het enkel nog in Oostduinkerke. Het is een erfgoed dat we moeten koesteren. Paardenvisserij is een ode aan de natuur. Jij en je paard vormen één geheel.”

Vissen in het zwembad

Axel, de 22 jaar oude hengst van Nele, krijgt het op zijn heupen. Hij draait zich langzaam om. Meteen grijpt Nele in. “In rust moet het paard naar de zee kijken. Als hij naar de dijk kijkt, denkt hij dat het werk erop zit en vertrekt hij.” Axel is de oudste van de vissende trekpaarden van Oostduinkerke. “Ik besef dat zijn pensioenleeftijd aangebroken is. Het zal pijn doen als hij er ooit mee moet stoppen. Hij is koppig en tegelijk zo lief. Hij is ooit zelfs in een privé-zwembad beland? Het gebeurde op straat. Hij schrok van iets, begon te steigeren en zette het op een lopen. Zijn wilde rit eindigde in een zwembad.”

Kalmte, graag!

Elke zomer houden de garnaalvissers te paard demonstraties. Nele is dan ook vaak van de partij. “We beantwoorden dan heel graag alle vragen van de mensen. Je kan dan ook de paarden aaien. Rond onze paarden vragen we de mensen om kalmte. Als een dier van 1.000 kilo plots opschrikt, zijn de gevolgen niet te overzien. Het is eigenlijk simpel: wees niet te luidruchtig en hou je hond aan de leiband.”

We krijgen het gezelschap van een kolonie meeuwen die geduldig wachten tot Axel en Nele uit het zicht zijn verdwenen om de ‘troep’ op te ruimen. Na de eerste selectie op het strand trekken we te voet naar Oostduinkerke-Dorp. Tussen het Nationaal Visserijmuseum NAVIGO en Estaminet De Peerdevisscher staat een klein wit hutje. Hier gebeurt een tweede selectie en worden de garnalen gekookt. “Maak je geen zorgen. De garnalen zijn al van bij het eerste contact met het hete water dood”, zegt Chris Vermote. Rond het hutje dagen al snel enkele kijklustigen op. Er wordt snel wat Peerdevisscher bier van het vat besteld in de Estaminet terwijl we wachten. De kooktijd bedraagt 8 à 10 minuten. “Heb je ze ooit al zo vers gegeten”, vraagt Chris een Antwerps toeriste. “Dit is pas echt een delicatesse”, antwoordt de dame naar waarheid.

De garnaalvissers te paard houden tijdens de zomermaanden regelmatig demonstraties op het strand ter hoogte van het Astridplein in Oostduinkerke. De volledige kalender vind je op www.visitkoksijde.be

Ontdek de vele facetten van de kustvisserij in het NAVIGO, Pastoor Schmitzstraat 5, Oostduinkerke. Info: www. navigomuseum.be

(tekst: Marijn Follebout – foto: Westtoer/Maf)