Vakantie is ook... even lekker niets doen (en waarom dat ook goed voor je is)

Blog

Een moment heerlijk niets doen. Sommigen kunnen die rust tot een kunst verheven, maar velen blijven ook in tijden van vakantie heel wat bordjes in de lucht houden zonder écht ontspanning in te bouwen. Je brein rust gunnen is nochtans van goudwaarde voor je hersenen, zegt Luc Swinnen, arts en expert op het vlak van stress en burn-out. Met ‘Rust voor je brein’ schreef hij een boek over hoe je je offline brein traint om veerkrachtiger, creatiever en empathischer te worden.

Even op de rem gaan staan en uit de ratrace stappen, het blijkt voor sommigen een heel moeilijke opdracht. Waarom vinden we het zo moeilijk om niets te doen?

Dat komt omdat ons brein op een bepaalde manier geprogrammeerd is, zodat we ons nooit kunnen vervelen. Maar we hebben dat feit een verkeerde invulling gegeven door werken als oplossing naar voren te schuiven. Een brein zit vol netwerken, gebieden die met elkaar verbonden zijn. Eén daarvan noem ik het offline netwerk. Het wordt pas actief als we niet aan het werk zijn, als we bijvoorbeeld uit het raam kijken of een wandelingetje maken. Het is doordat we dit netwerk zo weinig ruimte geven, dat burn-outs ontstaan. We geven bijna uitsluitend aandacht aan het online netwerk, dat actief is wanneer we werken maar bijvoorbeeld ook wanneer we slapen. De laatste jaren zijn we enorm taakgericht geworden. We werken een hele dag, komen terug thuis en beginnen te koken, mails te lezen, televisie te kijken. De dominantie van schermen in ons leven triggert ons al helemaal om in actie te blijven. Op die manier komt het offline netwerk nooit aan bod. Terwijl we het nodig hebben voor rust, creativiteit en empathie. Sommige mensen hebben bijvoorbeeld de coronacrisis aangegrepen om momenten in te bouwen van nietsdoen, anderen integendeel. Er ontstond een overvloed aan mails en webinars. Terwijl het juist gezond is om dat scherm even aan de kant te leggen.

Is dit een ziekte van onze tijd of het Westen?

Het zit een beetje in onze westers-roomse cultuur. Niet werken is het oorkussen van de duivel. Ook politici hadden het voor de coronacrisis altijd maar over jobs, jobs, jobs. Zelfs nu worden we soms nog steeds herleid tot onze economische aard. Ben je niet economisch nuttig? Dan ben je ballast. Dat lijkt de boodschap te zijn. Pas op, ik ben niet tegen werken, alles behalve. Maar er zijn ook andere aspecten van het leven. Als je daar niet in investeert, dan gaat dit trouwens ook ten koste van je werk.

Voor welke beroepen is die constante focus op het online netwerk nefast?

Voor mensen die creatieve oplossingen zoeken. Je kan niet creatief zijn als het moét. Creatieve ingevingen komen er plots wanneer je het offline netwerk van je brein ruimte geeft. Veel grote uitvindingen zijn op die manier ontstaan. Zo was er Newton, die onder een boom uitrustte. Hij zag een appel vallen en kreeg zo zijn ingeving over de zwaartekrachttheorie. Of Archimedes die ‘Eureka!’ riep nadat hij in bad het volumeverplaatsingseffect ontdekte. En zo was er ook een dame die in de trein naar Londen zat, de ideale mijmerplaats. Ze zag plots het beeld van een jongen voor zich. Harry Potter. De rest is geschiedenis. Zo’n ingeving, als die van J. K. Rowling, krijg je cadeau als je je brein rust gunt.

In uw boek zegt u dat het een kwestie van oefening is. Hoe lang duurt het voor we die gewoonte aanleren?

Twee tot drie weken. In het begin heb je vaak nog onbewust de neiging om toch iets te doen. Als we niet aan het werk zijn, zoeken we wel werk. Zo beginnen we te koken, te schilderen, het gras af te rijden tot er geen spriet meer staat. Maar dat hoeft niet. Sinds de Industriële revolutie geldt het idee dat wie niet aan het werk is, een luiaard is. Dat vind ik verkeerd. Je hoeft geen luiaard te worden maar je moet de twee combineren: je brein rust gunnen én efficiënt werken. Op die manier blijven we als mens een voordeel hebben tegenover de opkomst van artificiële intelligentie. Ons vermogen tot creativiteit namelijk.

Voor veel mensen is het nu vakantie. Hoe schakelen we ons brein sneller in vakantiemodus?

Dat vergt een paar dagen. Want eerst zijn die werkrituelen nog actief en moet je brein zich aanpassen. Na een tijd zwakt dit af en heb je tijd om ontspanning in te bouwen. Maar zelfs tijdens onze vakantie hebben we soms moeite met niets doen. Zo hoppen sommige mensen van bezienswaardigheid naar bezienswaardigheid. Of die discussie laatst over tijd doorbrengen op je tweede verblijf. Het leek wel alsof je daar moést naartoe gaan. Heb je daar zin in? Doet het je deugd? Prima, zeker doen dan. Maar genieten kan je niet op bevel.

Wat is het grote belang van je brein rust gunnen?

Als je je brein blijft oververhitten, riskeer je burn-out, hart- en vaatziekten, spierpijn, verteringsproblemen en auto-immuunziekten. In deze periode is het juist belangrijk om die immuniteit te verhogen. We hebben onze mond vol van welzijn maar dat aspect hebben we zelf in handen. En het kan heel eenvoudig. Door wolken te tellen door het raam. Door een wandelingetje in de buurt te doen. Dat moeten we onszelf aanleren: dat het prima is om even niets te doen. We leven in een maatschappij waar ‘musturberen’ (van ‘must-urbatie’, naar ‘must’ of ‘moeten’, nvdr) de norm is. Wel, het woord ‘moeten’ zou niet meer thuis mogen horen in onze moderne woordenboek.

Rust voor je brein van Luc Swinnen 19,99 euro Uitg. Lannoo

Tekst: Maren Moreau / Beeld: Unsplash

Terug naar overzicht

Populair

Meer verhalen